Header Amsteltoren

Gracieuze betonnen dame markeert skyline Amsterdam

Foka Kempenaar, december 2019

Dat beton zowel esthetisch als constructief een hoofdrol kan vervullen, bewijst de Amstel Tower. Want achter de fraaie spierwitte, strak uitgelijnde betonnen rondingen van de gevel, gaat een ingenieuze betonnen constructie schuil.

Naast station Amsterdam-Amstel is in mei 2018 een dertig verdiepingen tellende woon- en hoteltoren opgeleverd: de Amstel Tower. Vanaf de grond meet dit gebouw exact 105 m, verdeeld over dertig verdiepingen en een dakopbouw inclusief installatieruimten. Daarmee is dit project vooralsnog de hoogste woon- en hoteltoren binnen de ring van Amsterdam, en voegt deze gracieuze betonnen dame een nieuwe dimensie toe aan de skyline van de stad.

vorige

 

De Amstel Tower maakt onderdeel uit van stedenbouwkundige vernieuwing en verdichting aan de voorzijde (oostzijde) van het naastgelegen Amstel-station, die rond 2016 van start ging. Kenmerkend voor het ontwerp zijn de sierlijk afgeronde hoeken van het gebouw, met rondom balkons. Hierdoor heeft de toren een slank aandoende ruitvorm gekregen. Groot voordeel van de rondingen is dat deze de schaduwwerking naar het omliggend terrein beperken. Zo werd het gemakkelijker het project in te passen in de bestaande stedelijke omgeving.

vorige

 

Riante plint voor stabiliteit

De riante plint oogt niet alleen uitnodigend, maar heeft ook een belangrijke functie met het oog op de windbelasting. “Door het bredere basement waar het hotel in zit, krijg je wat vaak wel wordt aangeduid als het ‘Eiffeltoren-principe’; bovenaan smal, naar onderen toe steeds breder, wat flink bijdraagt aan de stabiliteit van het project”, licht architect Paul Stavert (Powerhouse Company) toe.

De stabiliteit is bovendien verder verbeterd door de wanden van de bovenste bouwlaag bewust helemaal uit te voeren met massief betonnen wanden. Deze aanpak zorgt voor extra stijfheid. In dit betonnen ‘hoedje’ bovenop de kern van het gebouw bevinden zich de installaties en luchtbehandelingskasten.

Bijzondere tunneltechniek

De plint van het project en de eerste zes lagen van de toren zijn in het werk gestort. Ze vormen samen een hotel, met 186 kamers. Naast de toren is bovendien een ondergrondse parkeergarage gerealiseerd met op het dak een busstation.

Boven het hotel, dus vanaf de zevende tot en met de dertigste verdieping, bevinden zich de woningen die geheel gerealiseerd zijn met tunnelbekisting. Zo kon het gebouw conform planning met één verdieping per week groeien. Het project kende een lastige start, omdat in 2013 de Amsterdamse woningmarkt helemaal stil lag door de bouwcrisis. Een van de manieren om de bouw van de Amstel Tower qua kosten onder controle te krijgen, was door te kiezen voor tunnelen.

Strakke lijnen

De ophangconstructie van de balkons is meegestort in de tunnelbekisting. Een systeem dat uit de koker kwam van de aannemer. Daardoor was geen tweede bouwstroom en steiger nodig om de balkonplaten op te hangen.

Vervolgens rees een volgend vraagstuk: hoe kun je tunnelen en tegelijkertijd de beoogde afgeronde hoeken realiseren? Dit heeft de constructeur handig opgelost met een ongebruikelijke techniek: de tunnel is in de lengterichting van het gebouw gebruikt. Om ervoor te zorgen dat de tunnel wel uit kon rijden, zijn de dragende penanten, die je verder overal in de gevel terug ziet komen, op de kopse zijden weggelaten.

Ook onderin het gebouw vind je mooie constructieve oplossingen. Om de entree van het hotel te kunnen realiseren, moest er op de begane grond een grotere open constructie komen. Om dergelijke grote openingen in de dragende wanden mogelijk te maken, zijn kolommen van staalbeton ontworpen. Die zijn voorzien van stalen hamerstukken, om de belasting aan de boven- en onderzijde in te leiden op de aansluitende constructie.

vorige

 

Stabiliteit

De woontoren kreeg zijn stabiliteit, doordat de aanwezige betonnen draaglijnen doorlopen tot op de fundering. De betonnen wanden zorgen van boven naar beneden, en andersom, voor de benodigde stijfheid. Bovendien worden ze in de onderste zes lagen langer, waardoor de krachten goed zijn verdeeld over de fundering. Bovendien heft deze vorm van aftoppen het relatief zwakke midden van het gebouw op (doordat alle deuren zich recht boven elkaar bevinden), doordat de technieklaag de linker- en rechterhelft van de toren met elkaar laat werken.

Kelder is fundering

Nog weer wat lager, op kelderniveau, vind je de fundering van de Amstel Toren. Normaal gesproken vraagt een project zoals dit, een ruim 100 m hoge toren met flinke funderingskrachten, om een enorm fundatieblok en bouwput. Maar door het hoge grondwaterpeil op de bouwlocatie zou je dan onder andere damwanden en een stalen bouwput nodig hebben. Een technisch lastige en dure opgave, mede omdat het gebouw vlak naast het bestaande spoor- en metrotracé moest komen.

De oplossing is gevonden door de funderingspalen rechtstreeks onder de kelderwanden te plaatsen. De bouwput is met een open ontgraving en zonder bemaling uitgevoerd. Deze allesbehalve standaardoplossing betekende een kostenbesparing, die onder andere ten goede kwam aan de realisatie van de bijzondere gevel en balkons.

De grootste uitdaging bij het realiseren van de fundering voor de Amsteltoren bleek het naastgelegen spoorwegtracé. Dit is gefundeerd met palen die schuin weglopen, waardoor de funderingspalen van de Amstel Tower kruisen met die onder het spoor. Dit gold vooral voor het deel van de fundering dat onder parkeergarage moest worden aangebracht. Om dit proces in goede banen te leiden, is er tot 30 m diep voorgeboord, tot voorbij de tweede zandlaag. Zo konden de palen gemakkelijker worden ingebracht. Dat gebeurde in twee delen.

Titanium wit

De betonnen gevel en de sierlijke balkons van de Amstel Tower zijn verfraaid met geanodiseerd aluminium en glas. Het beton is spierwit gemaakt met behulp van titaniumtoeslag. Volgens de architect een zeer bewuste esthetische keuze, omdat voorbijgangers van onderaf vooral tegen de onderzijde van de balkons van de betonnen dame aankijken. Bovendien wordt met de ronde vorm benadrukt dat het hier – anders dan aangrenzende kantoorgebouwen – een complex met een woonfunctie betreft.

Amstel Tower, Amsterdam

OPDRACHTGEVER:

Provast

ARCHITECT:

Powerhouse Company

CONSTRUCTEUR:

IMd Raadgevende Ingenieurs

AANNEMER:

JP van Eesteren / TBI

ADVISEUR INSTALLATIES:

Ingenieursbureau Linssen

ADVISEUR GEOTECHNIEK:

Geosonda

VLOEROPPERVLAK:

27.000 m2 (inclusief parkeergarage)
9.600 m2 woonruimte (192 appartementen)

HOOGTE:

105 m

PERIODE:

Ontwerp: 2013
Start bouw: december 2015
Oplevering: juni 2018